Citytrip: 48u tussen Fès en Meknes

Tekst & fotografie: Griet Byl

Dag 1 Meknes

9u Graantje meepikken. De historische wijken van Meknes behoren tot het werelderfgoed van de Unesco. Een van de opmerkelijkste monumenten in het keizerlijke stadsdeel zijn de graanschuren van moulay Ismaël, tijdgenoot van Lodewijk XIV en al even bouwziek als zijn Franse rivaal. Bewonder de 4m dikke muren, waarbinnen het graan bewaard werd. Achter de zolders liggen de stallen. Ooit werden hier 12.000 paarden verzorgd; nu resten enkel nog de indrukwekkende rijen arcaden waartussen het onkruid welig tiert. Mis ook het enorme Agdal-bekken buiten niet. Dit diende vroeger als reservoir voor drinkwater, nu oogt het vooral mooi. Hri moulay Ismaïl. Elke dag open van 9 tot 12u en van 15 tot 18u.

10u Van poort tot poort. Bab-Mansour is de grootste en meest indrukwekkende poort van de stad. Ze dateert uit de 18de eeuwen zou het werk zijn van een tot de islam bekeerde christen en staat symbool voor de almacht van de sultan. Vandaag worden er exposities gehouden. Let op de kleur van de stenen, ze verandert met het uur van de dag.

10u30 De buik van de stad. In de medina ligt de ‘marché communal’, een van de mooiste overdekte markten van Marokko. Je vindt hier massa’s standjes met olijven, kruiden, droge vruchten, mierzoete taartjes en nog veel meer. Wie durft, kan ook naar de schapen en kippen gaan kijken: nu nog springlevend, straks in de pot. Gevoelige zielen kunnen zich beter onthouden en een kijkje gaan nemen in de soeks die je overigens veel rustiger kunt bezoeken dan die van Marrakech.

11u30 Terug naar school. De medersa Bou-Inania – de Koranschool - werd opgericht in de 14de eeuw. Ze is gebouwd volgens de traditionele principes die aan de basis liggen van elke medersa: een centraal binnenplein, omringd door galerijen en een bidzaal. Boven liggen de piepkleine cellen van de leerlingen. Het is haast onmogelijk je voor te stellen dat ze hier per twee sliepen. “En toch waren ze blij dat ze een kamer hadden”, aldus de gids. Medersa Bou-Inania. Elke dag open, behalve op feestdagen. Van 9 tot 12u en van 15 tot 18u30.

13u Eten in een paleis. In de nieuwe stad, buiten de wallen van de medina, ligt Palais Terrab. Een plekje om even te gaan zitten en uitgebreid te kiezen uit de Marokkaanse of internationale kaart. Je ziet er veel toeristen, maar de bediening is voorkomend en het eten voortreffelijk. Proef zeker de Marokkaanse slaatjes vooraf en de tajine de Kabab Maghdour met ei. Wedden dat je een biertje lust om dat allemaal door te spoelen? Dat krijg je hier nog ook! Palais Terrab. 18, Avenue Zerktouni—Meknès. Tel: +212 55 52 61 00. www.palaisterrab.com

15u Rare jongens, die Romeinen? In het verderop gelegen antieke Volubilis – vernoemd naar een bloem – vind je de best bewaarde mozaïeken van Marokko. In the middle of nowhere rijst deze stad uit de oudheid op tussen de heuvels. De opgravingen zijn nog niet voltooid, maar wat je kunt bezichtigen is indrukwekkend. Mis het huis van Hercules niet: je ziet er zijn twaalf werken in mozaïek, omringd door berberse symbolen. Zoek het huis van plezier (ja, ook toen!); je herkent het aan zijn vreemdsoortige gebeeldhouwde fallus. En kijk naar het vruchtbare landschap doorheen de triomfboog, waar die van Parijs een puntje kan aanzuigen. De meeste beelden en mozaïeken bevinden zich in Rabat, maar er zijn plannen om hier een museum te bouwen. Tip: neem hier zeker een gids: hij vertelt je van naadje tot draadje de betekenis van elke steen.

17u Plaatselijk Mekka. Vlakbij Volubilis ligt het heilige stadje Moulay Driss, dat van ver op een witte dromedaris lijkt. Hier komen moslims op pelgrimstocht, naar het graf van moulay Idriss, de stichter van Fès en vooral de achterkleinzoon van Mahomet. Het eigenlijke graf is niet toegankelijk voor niet-moslims, maar aan de ingang kun je wel binnenkijken en het stadje is een wandeling waard. Wie de moed heeft, klimt aan de moskee helemaal naar het hoogste punt van de medina om van het panorama te genieten. De plaatselijke jongens wijzen je ongetwijfeld de weg; je krijgt meteen een intimistisch beeld van het dagelijks leven hier.

20u Duizend en een smaken. Als je binnenkomt, lijkt het of je in een sprookje bent beland. Je eet in het restaurant van de riad de la Maison Bleue die in 2000 zijn deuren opende. De prinses komt minstens een keer per jaar logeren in een van de achttien sublieme kamers en je kunt haar geen ongelijk geven. Op de kaart staan zowel traditioneel Marokkaanse als internationale gerechten. Je eet in de avondkoelte van het terras, tenzij je liever neerstrijkt in het designrestaurant. Proef zeker een van de pastilla’s. Riad Maison Bleue (hotel, restaurant en spa). 33, derb-el-Miter, Talaa K'bira, Aïn Zleten (het rijkere stadsgedeelte). Tel.: +212 035 74 18 73. www.maisonbleue.com

Dag 2 Fès

8u30 Alweer een poort. Fès is een religieuze stad en dat zul je geweten hebben: de groene daken staan symbool voor het geloof (zelfs McDonald’s heeft hier een groen dak). De drie grote religies zijn hier vertegenwoordigd (er zijn twee kerken, 130 moskeeën en de joodse mellah). Niet voor niets wordt hier elk jaar in juni het Festival des Musiques Sacrées georganiseerd. Op de overigens meesterlijk gemaakte mozaïeken die de poort van het koninklijk paleis sieren, heeft elke kleur een betekenis. Rood staat voor de berbers, groen voor het paradijs en de vrede en blauw voor de stad Fès.

9u Goudkoorts. De joodse wijk is de oudste van de stad. Op het ontroerende joodse kerkhof verblinden de hagelwitte – en naamloze graven – de ogen van elke bezoeker. Je hebt er zelfs een klein museum over het Marokkaanse jodendom en even verderop de mooi gerestaureerde Ben Danan synagoge. Een oase van rust. Een heel contrast met de drukke straatjes van de mellah, waar de mannen de juwelen voor hun aanstaande bruid komen kopen. Minstens een ring en zes armbanden moeten ze geven… en liefst nog een gouden ceintuur ook. Rue des Mérinides - Derb-el-Mellah.

11u30 Panorama. Om een beeld te krijgen van de stad en haar structuur moet je naar boven. Tegenover elkaar staan de Borj Sud en de Borj Nord, twee vestigingen die elk een museum herbergen maar die je vooral een weids uitzicht over de omgeving bieden. Als je hiervan dorst hebt gekregen, kun je bij de Borj Nord altijd een aperitiefje gaan drinken in het naburige Hotel Les Mérinides. Het panorama op het terras is er prachtig en de vriendelijke barman mixt je drankje professioneel. Ga vervolgens voor een lichte lunch in het internationale hotelrestaurant L’Impérial op de benedenverdieping. Ook hier kijk je uit over de medina, terwijl van je knapperige slaatje geniet. Borj Nord & Sud, elke dag open van 8u30 tot 17u. Restaurant L’Impérial (hotel Les Mérinides, zie praktische info).

14u30 Bakken, letterlijk. Fès staat bekend om zijn mooie ceramiek. In de pottenbakkersbuurt kun je zien hoe de productie in haar werk gaat. Bij Fahkkhari ontdek je hoe een tiental ambachtslieden mozaïeken creëren: eerst wordt elk tegeltje met de hand gekapt, vervolgens worden de stukken geassembleerd volgens een bepaald motief, als bij een puzzel en daarna gekleefd met cement. Het duurt tussen twee weken en drie maanden om een tafel te maken. Alle gebruikte pigmenten zijn natuurlijk. En drie keer per week wordt er gebakken. Dan komt er zwarte rook uit de oven, een pluim die je kilometers ver ziet.

15u30 Teatime. Strijk neer in het schitterende Palais M'Nehbi dat ook dienstdoet als restaurant en feestzaal. Aan het Paleis zelf werd vijftien jaar lang gebouwd door de beste vakmensen. Het was de verblijfplaats van de geliefde maarschalk Lyauty en hier werd in 1912 het protectoraat tussen Frankrijk en Marokko ondertekend. Alcohol zul je hier niet vinden, maar lekkere thee des te meer. Installeer je op het schaduwrijke terras en neem een duik in de tijd. Palais M'Nebhi. 14, Souikt Ben Safi Fès. Tel.: +212 5 35 63 38 93.

16u Kloppend hart. Betreed de medina via de Bab Boujloud. Mis het hydraulische horloge met zijn twaalf raampjes niet. Het dateert uit de twaalfde eeuw. In de medersa is er geen halve vierkante centimeter die niet versierd is: het marmer komt uit Italië en werd geruild tegen cederhout en rietsuiker. Wist je trouwens dat je in elke medina altijd minstens een medersa, een openbare oven, een fontein, een openbaar toilet en een publieke hamam hebt? Met de vrouw van de hamam komen de mannen trouwens graag een praatje maken om haar uit te vragen over de fysiek van de meisjes waar ze een oogje op hebben.

18u30 Rode tas. Van op de terrassen van de winkel van Sidi Moussa krijg je een beeld van hoe het leder voor de kunstig gemaakte tassen en jassen gefabriceerd wordt. De geur is amper te harden en je ruikt hem straten verder (houd een munttakje onder je neus, het helpt een beetje). Eerst worden de huiden behandeld en vervolgens te drogen gehangen in de hete zon. De kleuring gebeurt nog steeds ambachtelijk, met behulp van natuurlijke pigmenten uit klaprozen, indigo en saffraan. Het behendige ballet van de looiers is indrukwekkend.

19u30 Doe een wens. Vergeet zeker niet langs te lopen in het Mausoleum van Moulay Idriss II, de stichter van de stad. Dat is enorm groot en ligt verstrengeld tussen de omringende straatjes. Er zijn zomaar even zeven toegangspoorten (maar als niet-moslim mag je er niet in). Dit is de plek voor je ‘baraka’: als je een kaarsje laat branden, mag je een wens doen.

21u Laatste avondmaal in stijl. Op de tonen van traditionele volksmuziek die je live gebracht wordt door twee begaafde muzikanten zit je aan de lage tafels bij gedempt licht en proef je plaatselijke specialiteiten. Wat dacht je bijvoorbeeld van een portie 'sfa', ofte couscous op de wijze van Fès? Laat nog een plaatsje voor de overheerlijke pastilla met room en sappige kaneelsinaasappels. La Maison Bleue. Riad & restaurant. 2, place de Batha. +212 05 35 74 18 43. www.maisonbleue.com.