Brazilië puur: Paraty, zon, zee en feest

De rust van het oerwoud en de stilte van de oceaan gaan hier hand in hand met een bruisend en gezellig nachtleven. Het historische centrum van Paraty dat ontstond toen de Portugese goudzoekers van hieruit het binnenland introkken, is Unesco-werelderfgoed. Toch verdrukt de toeristische belangstelling nooit het authentieke karakter en die typisch zuiderse spontaniteit. Het is dan ook met een brede glimlach dat Jan Rector ons wegwijs maakt door zijn paradijs.

Paraty (spreek uit: par-aa-chi) heeft evenveel facetten als de naam lettergrepen telt. Er is de groene kant met het oerwoud, daartegenover heb je het helblauwe van de zee en ’s avonds wordt alles in een gezellig warme gloed ondergedompeld. En als de zon ondergaat, bestaan er geen kleuren meer in Paraty. Dan is het enige wat telt: plezier maken en ontspannen.

Groen voor pure rust

“Paraty ligt midden in het eeuwenoude Atlantische regenwoud dat net onder Rio begint. Het landschap gaat vanaf de kust steil omhoog en vormt enkele flinke heuvels in het binnenland. Dat zorgt ervoor dat er tussen de immense bomen plots kleine watervalletjes opduiken die heerlijk verfrissen tijdens een wandeling door de wildernis. Het is dan ook een heerlijke ontspanning om met een hakmes een namiddag de jungle in te trekken en te genieten van de pracht aan bloemen en planten. Als ik dan na een stevige wandeling even halt kan houden op een groot rotsblok, dan ervaar ik een rust die ik in het westen nooit heb gekend.

Blauw voor het paradijs

Het strand is overdag de ontmoetingsplek voor elke Braziliaan. Een strand is hier dan ook heel wat meer dan een lange strook zand: kiosken, terrasjes, restaurants,… In Brazilië hoef je het strand voor niets te verlaten. De meeste stranden liggen in de baai van Paraty. Voor de baai ligt het ‘Ilha Grande’, samen met nog zo’n duizend kleinere eilandjes. Door al deze natuurlijke golfbrekers verandert de wilde oceaan hier in een rustig meer. Enkele vrienden en ik hebben hier een oude vissersboot waarmee we geregeld een tochtje maken langs de eilandjes en de vele vergeten baaitjes. Als we honger hebben, meren we aan bij een wit strandje naar keuze en schuiven we aan tafel in een authentieke bar waar de vis niet verser kan zijn. Het paradijs moet hier gewoon ergens in de buurt zijn, denk ik dan.

Nacht voor iedereen

Hoe rustig de omgeving van Paraty ook kan zijn, eens de avond valt, leeft het oude dorpje helemaal op. Het rustieke centrum verwelkomt een wirwar van mensen die kuierend op zoek zijn naar een gezellig restaurantje, die wat willen winkelen of even halt houden voor een kunstgalerij. De pleintjes gonzen uitgelaten van kleine concertjes, straattheater of gewoon families die na een dagje werken met z’n allen de stad intrekken. Heerlijk om dit gade te slaan van achter een frisse pint.

En geel voor goud…

Paraty was lange tijd de grootste haven van Brazilië. In de kolonisatietijd vormde de baai namelijk de perfecte haven voor de Portugese schepen om rustig aan te meren terwijl uit het binnenland goud en andere kostbaarheden werden aangevoerd over de ‘goudweg’ of ‘Estrada Real’. Sommige beweren zelfs dat de stenen waarmee de straten van Paraty zijn aangelegd, werden meegebracht door de schepen die vertrokken uit Portugal. De stenen zouden het lege schip een stabiliteit geven die belangrijk was om de woeste oceaan veilig over te steken. In die tijd werd ook de dorpskern van Paraty ontworpen. De architect tekende het plan zo uit dat de straten bij vloed het zeewater de stad binnentrok en de straten vol afval en uitwerpselen tweemaal per dag schoonveegde. Dit centrum is bewaard gebleven en prijkt vandaag op de werelderfgoedlijst van Unesco. Later werd Rio de belangrijkste haven uit de regio en verdween Paraty uit de geschiedenis. Even verdween Paraty zelfs bijna volledig: het dorp was gewoon onbereikbaar geworden over land. Pas toen halfweg vorige eeuw de kustweg werd aangelegd tussen Rio en Santos, ontdekte men opnieuw deze bijna totaal vergeten gouden parel.”

De leukste insider tips van Jan

Zee & strand

Mijn favoriete plekje is Bar Luna op het strand van Jabaquara. De kiosk wordt uitgebaat door Francesco, een uitbundige Argentijn met een uitstekende muzieksmaak. Toen hij enkele jaren geleden zijn kiosk moest herinrichten, koos hij voor een aparte, beetje loungy stijl. Het resultaat is niets minder dan de perfecte strandbar. Ook na 20 uur kan je hier nog lekker nagenieten bij een Braziliaans biertje en een filet aperitivo (steak in fijne reepjes gesneden), terwijl in de verte de maan opkomt.

Paraty heeft twee stranden, Pantal en Jabaquara, die meestal nogal druk zijn. Heb je het liever iets rustiger, rij dan door naar São Gonsalo. Tegenover dit grote witte zandstrand ligt een eilandje met daarop drie leuke bars. De uitbaters komen je graag oppikken met een bootje en brengen je ’s avonds ook weer terug. Wil je echt afgelegen zonnen? Ga dan te voet naar Praia do Sono: na een uurtje wandelen over een klein wegje dwars door de wildernis kom je aan een mooi verlaten strand. Terugkeren doe je best met de boot, want het wordt hier vroeg donker ('s zomers 20 uur, 's winters 18 uur).

Restaurants

* Bij Marcia. Dit gezellige visrestaurantje ligt op zo’n vijf kilometer van het centrum van Paraty, in de baai van Corumbé. Alles is hier authentiek: geen wegwijzers, geen reclame, zelfs geen uithangbord langs de weg. Op het kleine zandstrand heeft Marcia onder een rieten dakje enkele zelf getimmerde tafels en bankjes neergezet. Bij hoogtij staan de eerste tafels soms met de voeten in het water! Hier serveren ze vangverse vis, simpel en lekker klaargemaakt. Dit is het soort restaurant waar je het antwoord kan krijgen: “Sorry, maar dat hebben we vandaag niet gevangen”. Maar als ze oesters heeft, moet je vooral niet twijfelen: zo lekker als hier proef je ze nergens! Door die zalig ongedwongen sfeer, vind ik dit een echt toprestaurant. Hier draait het nog om de essentie van koken en tafelen: verse gerechten en gezellig praten. Ook leuk is om met de kano te vertrekken op het strand van Jabaquara en na een tocht van een uurtje bij Marcia aan te meren voor een welverdiend godenmaal!

* Lingo Lingo. Toeristen zal je hier niet zo snel vinden, ook al is het iets typisch Braziliaans. Lingo Lingo is een soort wegrestaurant waar de Brazilianen ’s middags snel, goedkoop en veel komen eten. Bediening is er niet, alles is selfservice. Ook de keuze is beperkt: stoofpotgerechten en gerechten uit de stoofpot… Uiteraard alles met een dikke laag vet. Een absolute must om hier te proeven is de feijoda, het beroemde Braziliaanse gerecht op basis van zwarte bonen en varkensvlees. De dampende ketel staat non-stop te pruttelen, waardoor het vlees altijd heerlijk mals is.

* Villa Verde. Deze villa ligt echt midden in het groen. Je moet er het centrum van Paraty voor verlaten, doorrijden naar het gehucht Ponte Branca, daar de rivier oversteken en dan over een wankel geïmproviseerd bruggetje je leven wagen. Als je dat tot een goed einde hebt gebracht, staat de Zwitser Dario met open armen voor je klaar in zijn volledig openluchtrestaurant. Dario’s specialiteit is versgemaakte pasta met allerlei lekkere sausjes die hij bereidt volgens de beschikbare ingrediënten. Maar eigenlijk doet het er hier niet zo toe wat er geserveerd wordt, het uitzicht alleen al maakt van deze plek een sterrenrestaurant. Vooral ’s nachts.

* Catsinbau. In het midden van de zee ligt dit knappe restaurantje verscholen tussen de rotsen. Om er te dineren moet je eerst zelf een vissersbootje zien te huren, maar dat versterkt alleen maar de unieke belevenis. Mijn persoonlijke favoriet op het menu is de plank met visgrillades: een mengeling van langoustines, inktvis, robalo (zeesnoek) en wat de vissers die dag nog in hun netten hadden gevonden. De vrouw van de uitbater is trouwens een Nederlandse.

* In het centrum. Op de avenida die naar het historische centrum loopt, vind je enkele ‘kilorestaurants’. Hier betaal je volgens het gewicht dat op je bord ligt. Net voor de ingang van het historische centrum ligt het Margarita Café. Het is het restaurant met de meest uitgebreide kaart, maar ook het meest verwesterd qua uitstraling en bediening. Voor vis moet je in het centrum bij Sabor Do Mar zijn. Dit restaurant is ook een viswinkel en je kan dus persoonlijk het stukje vis kiezen dat fijntjes klaargemaakt op je bord mag landen. Wie wil dineren in stijl (en met een even stijlvolle rekening achteraf) die moet zeker aanschuiven in de Refugion aan de kade. Nog een topadresje, zij het ietsje gekker, is de Bananabar: in elk gerecht zit wel ergens een banaan verwerkt. Maar toch gaat dit verder dan zomaar een gimmick; ze weten echt de smaken perfect te combineren.

Uitgaan

Op stap gaan in Paraty betekent eigenlijk na het werk wat rondhangen in het centrum, slenteren door de winkelstraten, iets gaan eten waar het er leuk uitziet en de avond eindigen op de praça voor de kerk. Op het spitsuur kan het best zijn dat alles vol zit: van de eerste terrasstoel tot de laatste stoeprand. En tussen die gonzende massa staan de verkopers met hun geïmproviseerde frigoboxen biertjes of andere gekoelde dranken te verkopen. Wanneer we in feeststemming zijn, trekken we na twaalven wel eens naar de plaatselijke disco Dinho. Hier hoor je elke avond de beste samba en af en toe nog eens een goede oude Engelse rocker. De jeugd gaat liefst uit in de club Paraty 33.

Zeker zien

Zelf ben ik niet zo’n museumganger, maar mijn bezoekers zeggen me altijd dat het cultureel centrum de moeite is. Nog een absolute must is een bezoekje aan de drie (!) jachthavens van Paraty, na enkele van die ‘luxueuze sloepjes’ te hebben gezien, vergeet je meteen dat er in Brazilië ook nog armoede is.

Festiviteiten

In juli ontvangt Paraty duizenden boekenliefhebbers van over de hele wereld op zijn jaarlijks internationaal boekenfestival, het FLIP. Naast de ontelbare boekenkraampjes vind je hier dan ook lezingen, signeersessies en debatten. Of je kan met je nieuwe aankopen gewoon naar het strand trekken en daar op een badhanddoek in de wereld van de literatuur duiken.

Paraty staat bekend om zijn cachaça of pinga. Dit is een rum die gemaakt wordt van het sap van de suikerrietplant. Dit is ook het basisingrediënt van de capirinha. In Paraty zelf zijn er zo’n zeven commerciële stokerijen van dit lekkere goedje. En uiteraard hebben de stokers ook hun eigen feest gekregen. Eind augustus organiseren zij de pingafeesten waar alle stokers, klein en groot, hun cachaça feestelijke aan de man proberen te brengen.

En wat zou Brazilië zijn zonder zijn carnaval. Ook in Paraty worden de vier dagen voor Aswoensdag uitbundig gevierd. Het mooiste vind ik de Carnamar. Voor deze openingsceremonie op zee verzamelen allemaal opgesmukte boten in de baai voor Paraty en geven het startsein voor het bloco da lama. Ooit was het bloco da lama het carnaval voor de armen, maar tegenwoordig is het een evenement dat de internationale pers haalt. Ieder jaar gaan foto’s van de mensen uit Paraty ingesmeerd met modder als versiering de wereld rond. Hier beleef je het echt.

Brazilië houdt nog sterk vast aan christelijke tradities, zoals het vieren van de Heilige week (Semana Santa) voor Pasen. De processies en erestoeten zijn dan niet te tellen, en gaan van sober en ingetogen tot uitbundig en kleurrijk.