Ecolodges in Egypte: zwerven door het museum der woestijnen

Tekst & fotografie: Paul de Groeve

In het typische woestijnlandschap dat wel iets heeft van een emmentalerkaas – waarbij elk gat een oase is – bezocht Genieten twee individuele initiatieven die ecologie en duurzaamheid hoog in het vaandel dragen. Een portret van twee eigenzinnige Egyptenaren met ambitie die er twee originele en luxueuze ecolodges uit de grond stampten. Elk op een totaal andere manier, maar beide meer dan de moeite.

80% van de oppervlakte van Egypte is woestijn. Maar de twaalf tot dertien miljoen toeristen die Egypte jaarlijks ontvangt, vind je daar meestal niet. Vorig jaar bezochten er amper 200.000 mensen de woestijn. Reden te meer dus om dit minder bekende stuk Egypte te verkennen, per kameel, quad, motor of jeep. Door de woestijn trekken is met niets te vergelijken. Elk besef van tijd en ruimte verdwijnt tijdens zo’n tocht. In de Egyptische woestenij ontdek je eeuwenoude oases, waterbronnen, valleien en de wonderlijke natuurlijke wonderen van zand en bergen. Met de kameel de lijn van de horizon volgen, je even onderdompelen in een warmwaterbron, de zon zien ondergaan in het zand, woestijnen in alle mogelijke kleuren ontdekken... Idyllisch en spectaculair. De Egyptische woestijn wordt niet voor niets een woestijnmuseum genoemd.

Bahariyya - Lazuli Lodge

Op zo'n 360 km ten zuidwesten van het hectische Caïro liggen de weelderige groene tuinen van Bahariyya rond een aantal warmwaterbronnen, vlakbij de Zwarte Woestijn, het door zwarte lavagesteente gekleurde deel van de Westelijke Woestijn. Alhoewel deze oase zelfs ouder is dan de farao's, bleven deze acht dorpen vrijwel onbekend tot in de twintigste eeuw. Het is pas in 1996 dat deze oase wereldberoemd werd, toen een ezel een archeologische schat ontdekte blootlegde toen hij door het dak van een grafkamer zakte. Zo werden duizenden gedetailleerde en individueel versierde mummies van een Ptolemeïsch-Romeinse necropolis ontdekt. De site zelf is nog niet toegankelijk voor het publiek, maar er zijn wel enkele mummies te zien in El-Bawiti.

Je merkt hier goed dat de tijd lang heeft stilgestaan. Chauffeur Mohammed woont in het dorp naast de lodge. Hoewel hij er met zijn (namaak) Ray Ban heel hip uitziet, is hij getrouwd via een geregeld huwelijk. Hij heeft zijn aanstaande slechts enkele minuten gezien voor ze elkaar het jawoord gaven. Zij mag het dorp amper verlaten en draagt altijd een boerka als ze het huis uitgaat. “Thuis draagt ze niets”, lacht Mohammed.

Te midden van een bedoeïenendorp omringd door dadelpalmen ligt Lazuli Lodge, 4 hectare groot met twintig huisjes en kamers gemaakt in klei, leem en stro. Binnenkort zal ook de 900m² grote suite met eigen jacuzzi en vier terrassen klaar zijn. Alle elektriciteit komt via zonnepanelen, maar soms eist de aanvoer van water nog te veel energie. Toen we aankwamen na een lange tocht van acht uur door de woestijn bijvoorbeeld, was het er pikkedonker. Enkele olielampen en kaarsen verlichtten het pad naar onze kamers. Niet altijd even handig, maar eco in zijn puurste vorm. Een overigens tijdelijk en bovendien relatief ongemak, want we werden ontvangen met Veuve Clicquot en een heerlijk maal, met de muziek van de muzikanten uit het dorp bij wijze van toetje. Van een contrast gesproken.

Onvergetelijke droomlandschappen

“We hadden deze tent, die nu het restaurant is, pas opgezet of 's anderendaags stonden hier honderd mannen uit het dorp met knuppels. Klaar om alles met de grond gelijk te maken”, vertelt Wally Aziz, eigenaar van Lazuli Lodge in de oase Bahariyya. “Je hebt de grond van ons gestolen”, zeiden ze. Gelukkig kon ik met officiële papieren bewijzen dat ik de eigenaar was, maar ik heb hun toch gevraagd wat ze verder nog wilden. ‘Je moet dat stuk daarachter van ons kopen en onze moskee herstellen’, kreeg ik als antwoord. De dag nadien heb ik het stuk grond gekocht en met mijn mensen alles hersteld wat kapot was. Zoiets hadden ze nooit verwacht. Sindsdien zijn we de beste vrienden.” Vandaag komen de dorpsoudsten graag kijken naar de kamers van de lodge, want de huisjes lijken op de huisjes uit hun kindertijd die al decennialang de verzengende zon en geselende zandstormen trotseren. Alles is dan ook gebouwd met lokale materialen, in de zuiverste traditie van de oases.

Wally Aziz vevrolgt: “Ik ben hier begonnen omdat er niets is. En we hebben ook de omgeving intact gelaten. We hebben rond de bomen gebouwd, zoals vroeger in het dorp gebeurde. Geen enkele boom is omgehakt. Alles moet 'versmelten' met het landschap. Daarom is alles rond, niets is hoekig. We hebben ook geen architect gebruikt. Alles werd met de stok in het zand getekend. We hebben de krommingen en welvingen van de natuur gevolgd. Met een ploeg van 200 man hebben we de lodge uit de grond gestampt. In het zwembad gebruiken we geen chloor, maar filteren we natuurlijk met planten. De huizen zijn gebouwd met gehakt stro en leem, zonder één nagel. We zijn de eerste ecolodge op zonne-energie in Egypte.”

Dakhla Oase - Al Tarfa

Ongeveer 300 km ten zuidoosten van Farafra ligt de 120 km lange Dakhla oase. Hier en daar lezen we dat Dakhla niet veel is meer dan een straat, maar niets is minder waar. De oase biedt heel wat fascinerende landschappen en uitzicht op spectaculair gekartelde woestijnbergen. De Al Tarfa Desert Sanctuary Lodge & Spa doemt op vanuit het niets als een fata morgana in dit ongerepte en haast verlaten stukje Egypte. Deze afgelegen plek ergens tussen Caïro en Luxor is het ultieme toevluchtsoord voor de groten der aarde, zoals de wereldberoemde juweelontwerper Bulgari (de eerste klant van Al Tarfa), mode-ontwerper Giambatistta Valli , Robert de Niro, Harvey Keitel... Bulgari beweert: “Hier komen is als thuis komen. Hier ontdek je de ware aard van de woestijn. En die is, net als de oceaan, overweldigend en zo vaak misverstaan.”

De Al Tarfa lodge is zo'n 240.000 m² groot, telt 20 alleenstaande villa's of kamers en 40 man personeel. De rustgevende kamers met dikke lemen muren lijken recht uit een deco-magazine te komen, met hun smeedijzeren bedden, in hout uitgesneden tafels, Egyptisch katoen, terrassen, open haard, privé plonsbad, plafonds met balken en warmgrijze zetels. 's Nachts is het alsof het doek opgaat voor een sprookje van 1001 nacht. Op warme zomerse avonden is het romantisch wandelen van het restaurant of zwembad naar je kamer, bij het licht van alle lampjes in kleien vaasjes, kastjes en andere traditionele voorwerpen die als lantaarn gebruikt worden.

De lodge beschikt over een lounge, twee restaurants, een openlucht restaurant, twee bars, een spa met massagefaciliteiten, een indoor zwembad, sauna en hamam, een gym, een buitenzwembad en een bibliotheek,... Maar eigenaar Wael Abed heeft niet alleen oog voor luxe, hij hecht ook veel belang aan het duurzame karakter en de sociale functie van zijn lodge: “Ook al zijn we slechts zes maanden per jaar open, toch werkt het personeel het hele jaar rond. Zelfs als er geen toeristen zijn, creëren we werk voor de mensen uit de directe omgeving. We doen het hele jaar door herstellingen. We kweken onze eigen groenten. We helpen met de heropbouw van het 16de-eeuwse dorp Al-Kasr hier in de buurt...” Verder investeert de eigenaar ook in allerlei culturele en erfgoedprojecten van de oases, zoals het Dakhla Oasis Architecture Documentation Project en zijn eigen Organica project om organische groenten te kweken voor de lodge. Hij steekt zijn trots niet onder stoelen of banken. En terecht. Al Tarfa Sanctuary Lodge & Spa werd voor de Tatler Travel Award 2010 verkozen tot het beste hotel in de categorie ‘Adventure’ en in mei 2009 werd Al Tarfa door onze collega’s van reismagazine Condé Nast Traveler uitgeroepen tot een van de World's Top 140 New Hotels. De luxe van de rust die er heerst, krijg je er gratis bij.